Các đá quý trong lịch sử

TCDN Sự xuất hiện của ngành khoa học về khoáng vật gắn bó chặt chẽ với lịch sử đá quý. Không có gì đang ngạc nhiên là những đá hiếm trong số các khoáng vật này đã thu hút sự chú ý của con người từ lâu.

Chắc chắn là con người đã làm quen với thế giới đá quý từ thời đại đồ đá cũ. Các thư tịch khảo cổ chứng minh một cách chắc chắn rằng con người cổ đại đã hiểu biết khá rõ về đá silic, lazurit, nephrit, ngọc trai, opxidian, hổ phách và một số đá quý khác. Những đô vật làm từ đá quý cổ nhất được tìm thấy tại nơi cư tru của người nguyên thủy có niên đại khoảng 12000 năm trước Công Nguyên. Những chuỗi hạt và mặt đeo làm từ các loại đá quý rất đặc trưng cho nền văn minh của người Sume và Asyri cổ đại (5000 năm trước Công nguyên). Một số loại đá quý đã được nhắc đến trong bị sử thi của người Sume cổ đại kể về Gulgamesh mà căn cứ  theo mọi dữ liệu, sủ thi này được sáng tác vào khoảng ba nghìn năm trước Công nguyên. Những người Babylon cổ đại (thế kỉ 19 - 6 trước Công nguyên) đã đeo những chiếc nhẫn được cắt từ Serdolik, Hematit, mã não và chanxedon. Việc nghiên cứu các kim tự tháp và các lăng mộ trog thung lũng sông Nin đã chuwgns tỏ rằng người Ai Cập cổ đại đã biết rất rõ những loại đá quý như mã não, biruza, ngọc lục bảo, lazurit, onic, sardonic, serdolik và ngọc bích (jatpe). Chẳng hạn con người mắt trái trên bức tượng bán thân của nữ hoàng Nefertiti nổi tiếng được làm từ đá oinc (còn con người thứ hai thì chắc hẳn là một nghệ nhân cổ đại đã lắp vào chỉ sao khi nữ hoàng qua đời. 

Bức tượng bán thân của nữ hoàng Nefertiti được làm từ đá oinc
Bức tượng bán thân của nữ hoàng Nefertiti được làm từ đá oinc

 

Rất nhiều thông tin thú vị về việc khai thác đá quý của người Ai Cập đã thu thập được từ lăng mô của pharaon Tutakhamon (1412-1392 trước Công nguyên).

Lăng mộ pharaoh tutankhamun
Lăng mộ pharaoh tutankhamun

 

Nguồn thông tin viết tay cổ nhất đến đươc với chúng ta về đá quý là tác phẩm "Về các loại đá" của Theothrast mà các nhà sử học xác định là có niên đại năm 315 trước Công nguyên. Chính trong khoảng thời gian này máy gia công chế tác đá quý đã được sáng chế. Những cuộc hành binh của Alexander Makedonia (343 - 323 trước Công nguyên) đã cung cấp cho các nhà sử học các cứ liệu thú vị về các loại đá quý mà người Hindu cổ đại nắm vững được. Những văn bản của sách kinh Ấn Độ "Vệ Đà" (thể kỉ 10 trước Công nguyên) kể về các loại kim cương, ngọc trai, ngọc lục bảo, ruby, xaphia và topa. Rất nhiều thông tin thú vi về tính chất chữa bệnh của  đá quý có thể thu thập được từ nôi dung văng bản "Ajurveda" (dịch nghĩa - "khoa học tự chữa bệnh"). Ở Trung Quốc một trong những luận văn cổ nhất về khoáng vật học (San-khej-Din) được viết từ năm 500 trước Công nguyên.

Những dữ liệu phong phú về việc tìm hiểu nắm vững các loại đá quý trong lịch sử có thể thu nhập được kho nghiên cứu gliptika cổ đại - nghệ thuật chạ khắc đá quý cũng như đá mĩ nghệ. Những vật trang sức nhỏ chạn nổi đầu tiên xuất hiện ở khu vực bán đảo Apennino vào cuối thế kỉ 1 trước Công nguyên. Lời Kinh thánh kể về 12 loại đá quý trang trí cho đồ trang sức trên ngực (được gọi là napersnik) của vị linh mục đầu tiên Aaron. Tổng cộng trong Kinh thánh nhắc tới 31 lài đá quý. Đối với các nhà sử học đây là những thông tin rất có giá trị kể về sự tìm hiểu của các loại đá quý khác nhau của người Do thái cổ.

Vị linh mục đầu tiên Aaron
Vị linh mục đầu tiên Aaron

 

Nhưng tuy nhiên, cũng giống như trong các trường hợp khác, một nhiệm vụ khó khăn đặt ra trước các nhà sử học là dịch chuyển thích hợp các thuật ngữ của những văn bản cổ nói về các loại đá quý ra ngôn ngữ hiện đại. Khi phân tích như vậy cần phải nhớ rằng rất nhiều thuật ngữ mà chúng ta sử dụng hiện nay để định danh loại đá quý này hay khác chỉ xuât hiện cách đây không lâu. Tình huống lại trở nên phức tạp hợn khi các tính chất vật lí của các loại đá quý chỉ bắt đầu được các nhà bác học Arập mô tả vào những thế kỉ 8-13. Những trường hợp khó khăn của việc nhận dậng các tên gọi cổ các loại đá quý sẽ được mô tả kĩ. Cần phải biết rõ rằng trong khoáng vật học hiện đại có một quy tắc hình thành vào cuối thế kỉ 20 do nhà sử học Nga V.Dav nêu ra. Bản chất của quy tắc này dẫn đến một điều là các loại đá quý này dẫn đến một điều là các loại đá quý đều có ngày thánh phát hiện ra nó người Hi Lạp cổ đại đã biết đến. Vì vậy, không đúng khi nói rằng ví dụ aleksandrit đã được người Hi Lạp biết đến . Chỉ Có thể khẳng định rằng họ đã biết đén lọa đá mà ngày nay chúng ta gọi là aleksandrit.

Những thông tin thú vị về những tính chất huyền bí và chữa bệnh của đá quý thì rất cô đọng - những bách khoa thư trung cổ ngắn gọn độc đáo đặc biệt phổ biến văn hóa Hecmet Châu Âu thời trung cổ sau các cuộc thập tự chinh. Chúng mang trong mình dấu ấn của  sự thâm nhập văn hóa Arập vào hệ thống kiến thức mới về đá quý đã được đưa vào văn hóa Nga bở nhà buôn và nhà tiên phong khai phá Afanasi Nikitin là người đã từng thực hiện chuyến thám hiểm Ấn Độ những năm 1471 - 1474.

Afanasi Nikitin
Afanasi Nikitin

 

Lĩnh vực kiến thức khoa học về các loại đá quý - ngọc học - được tách ra thành một môn khoa học độc lập chỉ mới cách đây không lâu. Bản thân thuật ngữ "Ngọc học" chỉ mới đưa vào ngôn ngữ khoa học năm 1892. Nó được dịnh từ Anh cổ get, từ này có một số nghĩa: "đá quý", "đồ trang sức" và bắt nguồn từ tiếng Sanskrit geta mà người ta dùng nó để chỉ vài lọa đá quý.

Sự quan tâm đặc biệt tới những tính chất huyền bí và chữa bệnh của các loại đá quý rất đặc trưng cho thời Trung cổ và giảm xuống chút ít vào thời vì Phục Hưng và đến thời kí của chúng ta nó lại bừn dậy. Đằng sau mỗi một loại khoáng vật và đá quý trong lịch sử là cả một chuỗi dài những chuyện huyền bí hoặc truyền thuyết và thần thoại. Người ta có thể quan tâm đến di sản lịch sử này theo những cách khác nhau. Rất nhiều các nhà thạch học trị liệu cho rằng thông tin cổ xưa về các tính chất siêu việt của các khoáng vật là một phần của kiến thức bí mật mà con người đạt được do sự thâm nhập huyền bí của ý thức vào vùng thông tin kín bí mật hoặc là di sản của một nền văn minh đã tồn tại từ rất lâu trước khi hình thành loài người hiện đại.

Một số nhà khoa học đi tìm, và đôi khi không phải không có kết quả, những lí giải hợp lí về ảnh hưởng của các loại đá quý tới tâm lí và sinh lí của con người. Họ nói tới những tác động thông tin tinh tế, sự cộng hưởng ở mức độ trường hoặc hiệu ứng của những liều lượng phóng xạ nhỏ sẵn có trong một số khoáng vật. Cuối cùng, vẫn tồn tại những người hoài nghi mà họ phủ nhận sự tồn tại của những tính chất ma thuật hay chữa bệnh nào đó ở các loại đá quý tới hành vi  hay sức khỏe của con người thì chỉ là kết quả của sự tự kỉ ám thị và niềm tin.

Dù thế nào đi chăng nữa, kiến thức về những tính chất khác nhau nhất của các loại đá quý, kể cả tính chất huyền bí và chữa bệnh, đều góp phần làm giàu thêm cho sự tiếp nhận thế giới của chúng ta, chúng làm cho thế giới giàu có hơn, kể cả mỗi một trong số các đá quý trong văn hóa lịch sử sẵ có trong nó.

 

 

 

 

 

 

 

tapchidoanhnghiep.vn

Ý kiến của bạn