Phân loại đá

TCDN Trả lời cho câu hỏi dường như đơn giản là viên đá đã cho có phải là đá quý hay không không phải là điều đơn giản. Vấn đề là ở chỗ trong ngọc học không có sự phân loại tự nhiên các loại đá quý dựa trên các số liệu vật lí, hóa học và tinh thể học.

Nói các khác, khoáng vật học không tạo ra "hệ thống tuần hoàn" các loại đá quý của mình và liệu hệ thống tuần hoàn này có hể sẽ được tạo ra một lúc nào đó.

Tuy nhiên những thử nghiệm hệ thống hóa các loại đá quý dược sử dụng trong nghề kim hoàn đã được tiến hành nhiều lần. Các nhà ngọc học hiện tại đại đã chú ý tới nguồn gốc địa chất của các loại đá quý khác nhau, thành phần của chúng, sự có mặt của những thành phần đặc trưng hơn cả (ví dụ: sắt, nhôm, đồng, vv), dạng liên kết hóa học và những dữ liệu tinh thể học. Tuy nhiên những số liệu này còn cung cấp rất ít cho những nhà kim hoàn làm việc với từng loại dá cụ thể và đánh giá chúng. Dễ hiểu là đặc trưng sau cùng là quan trong hơn cả trong cách đánh giá đá có quý hay không. Vì vậy chẳng có gì đáng ngạc nhiên là thường chính những tiêu chí đánh giá độ quý là cở sở của sự phân loại đá quý này hay khác.

Một trong những sự phân loại đá quý và nửa quý đầu tiên được đưa ra năm 1860 là của nhà bác học Đức K.Kluger. Ông chia đá quý thành năm lớp. Ba lớp đầu tiên bao gồm các khoáng vật thực sự quý, hai loại sau - khoáng vật chuẩn. Thuộc lớp đầu tiên Kluger xếp kim cương, corunđum, crizoberin và spinen, thuộc lớp thứ hai là berin, opan quý, granat, topa, tuamalin, và ziriconi (cirkon). Đá thuộc lớp cuối cùng, lớp năm, bao gồm hematit, jadeit, malachit, nephrit, serpent và một số khoáng vật khác tương tự.

Một sự phân loại tương tự do giáo sư ngọc học người Đức G.Gjurich đề xuất năm 1902 liên kết tất cả cá khoáng vật trong suốt dùng để chề tác đồ trang sức và nhóm vào đá quý loại 1. Một nhóm riêng bao gồm các đá nửa quý.

Nhóm đá quý loại 1
Nhóm đá quý loại 1

 

Các nhà kim hoàn rất quen thuộc với cách phân loại đá quý của M.Bauer được chấp nhận vào năm 1896. Trong hệ thống này tất cả các loại đá quý được chia ra thành đá thự sự quý, đá mĩ nghệ, đá có nguồn gốc hưu cơ. Loại cuối cùng bao gồm grânt, ngọc trai, san hô và hổ phách. Mỗi trong số ba loại được chia lại thành các nhóm. Ví dụ đá quý nhóm một bao gồm alexanđrit, kim cương, spien quý, ngọc lục bảo, rubin và xaphia. Avanturin, mã não, amazonit, phalê tự nhiên, thạch anh ám khói, lazurit, labrador, malachit, nephrit, rođonit,  ngọc bích và một số khoáng vật khác được xếp vào đá mĩ nghệ bậc một.

Tất cả những phân loại nêu trên và những phân loai khác tương tự như chúng đều có những khiếm khuyết nhược điểm. Vấn đề là ở chỗ giá của của cùng một loại đá bất kì một tiêu chí nào đã nêu (kể cả loại tốt nhất) đều có thể giao động trong những khoảng rất rộng. Vậy thì cái gì đã ảnh hưởng đến giá trị của đá?

Ở phương Tây. các nhà kim hoàn rất quen thuộc với cái gọi là "quy tắc bốn C", được gọi theo những chữ cái đầu tiên của bốn thuật ngữ mô tả chất lượng của đá quý. Đặc trung đầu tiên của bốn thuật ngữ mô tả chất lượng của đá quý. Đặc trưng đầu tiên là màu sắc (color). Nhà kim hoàn kinh nghiệm có khả năng đánh giá được màu sắc của đá và đặt cho nó một đặc trưng số nhất định. Tiêu chí quan trọng thứ hai là độ tinh khiết (Clarity). Thậm chí chỉ những tạp chất chỏ nhất khó nhận thấy đối với con mắt nhà nghề cũng có khả năng làm giảm giá trị của viên đá quý xuống một cấp, thậm chí có khi hai cấp. Tỉ lệ giữa màu sắc và độ tinh khiết thường được thể hiện bằng phân số, mà giá trị số của tử số hay mẫu số càng lớn thì chất lương viên đá càng giảm. Ví dụ kim cương trong suốt với đặc trưng 3/3 được coi là chất lượng tốt thì trong khi phân số 9/12 chi thấy chất lượng thấp của đá.
Tiêu chí thứ ba là mặt cắt. Có những phương pháp cắt đá quý nhất định nhằm làm lộ tối đa vẻ đẹp sao cho thể hiện được ánh sáng rực rỡ nhất, vẻ long lanh của đá dưới ánh sáng. Sự hoàn thiện cua nghệ thuật cắt đá ảnh hưởng đặc biệt lớn tới giác của viên đá. Sau hết, tiêu chí cuối cùng nhưng lại là tiêu chí rất quan trọng hơn cả là khối lượng tính bằng carat (carat weight).
Cần nhớ rằng một carat băng 1/5 gram. Ví dụ viên kim cương có nhiều góc cạnh có khối lượng 0.3 carat được coi là loại nhỏ, tới 1 carat dược coi là loại trung bình, hơn 1 carat được coi là loại lớn. Thông thường khối lượng đá thể hiện bằng carat được chỉ rõ tới số thứ hai sau dấu phẩy.
Cũng cần nhấn mạnh rằng khối lượng của đá chất lượng thấp không quá ảnh hưởng tới giá trị của nó. Ngược lại nếu bạn có 1 viên đá hoàn hảo về mầu sắc và độ trong suốt thì tiêu chí quyết định để định giá nó là khối lượng carat. Ví dụ, thậm chí một viên kim cương mài nhiều cạnh lớn có khối lượng 5 carat và chỉ số 9/12 sẽ có giá không hơn 200 - 300 USD. Còn giá của một viên kim cương như thế có đặc trưng 1/1  sẽ là 200 - 300 nghìn USD.

Viên kim cương Sancy Diamond vô giá
Viên kim cương Sancy Diamond vô giá

Những viên kim cương mà nhiều cạnh nhỏ chất lượng thấp giá không đắt hơn một đôla. Nói cách khác, ngay cả kim cương mài nhiều cạnh không phải lức nào cũng đắt. Vì thế có thể nhận thấy rằng nói một cách nghiêm túc không có đá quý và đá nửa quý. Chỉ có đá đắt và rẻ. Trên bất kì thị trường đá quý nào trên thế giới, bạn có thể tìm được những viên đá quý do chất lượng của nó nên không hề đắt chút nào. Mặt khác, giá của một viên jađeit chất lượng cao có thể đạt tới 20 - 30 nghìn USD cho 1 carat, mà chí loại đá này trong hầu hết các phân loại đã nêu đều bị xếp vào loại đá nửa quý hoặc thậm chí đá mĩ nghệ.

Tuân theo quy luật khắc nghiệt của thị trường, giá của một số đá quý được xác định bởi sự hiếm hoi của nó. Được đánh giá khá cao là loại gọi là đá "Quốc Gia", được tìm thấy chỉ trong lãnh thổ nhất định của quốc gia nào đó.Để làm ví dụ có thể dẫn ra những đá quý  "châu Phi" như tanzanit và tsavorit. Loại đá đầu cạnh tranh về giá và sự nổi tiếng của saphia xanh là  loại chiến hàng đầu trong một loạt những loại đá quý nhất. Đá được gọi là "Quốc Gia" của Hoa Kì là loại giống xaphia benitoit. Giá trị của loại sau là được đánh giá vào khoảng 400 - 600 USD một carat. Còn những hộp và bình hoa là từ loại quốc đá của Nga là charoit cũng khá đắt

dây chuyền làm từ Charoit
dây chuyền làm từ Charoit

 

Tính hết tất cả những điều nêu trên thì cần phải nhắc lại rằng không tồn tại những loại đá quý có thể nói một cách đơn giản là quý hay nửa quý bởi ví có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của một viên đá cụ thể. và trong mối quan hệ này chẳng có gì đáng lạ lùng là tiêu chí tin cậy nhất để đánh giá độ quý của đá lại là yếu tố chủ quan. Nói một cách khác, thậm chí một viên đá rẻ nhưng vì lí do nào đó nó rất gần gũi với trái tim bạn thì đối với bạn nó vô cùng quý. Vì chính nó mới là viên đá thực sự quý với bạn

 

 

 

 

tapchidoanhnghiep.vn

Ý kiến của bạn